أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
67
قانون ( فارسى )
فصل نهم علاج كرمهاى ريز و كوچك اگر بيمار را وسيلهء شياف نمك معالجه كنى يا نمك در آب گرم ريزى و بيمار را با آن حقنه كنى مادهء مولد كرم را برمىكند . قويتر از نمك مادهء حقنهاى است كه مركب باشد از لوفا ، كاجيره ، حسل و تا اندازهاى پيه هندوانهء ابو جهل كه هنگام حقنهء بيمار هنوز گرم باشد . از آن هم قويتر حقنهء زير است . قطران ، روغن تلخ زردآلو و مغز تلخ هلو با داروهاى ديگرى كه سم كرم هستند بر آتش بجوشند و آبپز آنها را مايهء حقنه كن ! شياف از قطران بردارند خوب است . حقنه وسيلهء قطران تنها نيز خوب است . اگر گياه آذربويه و گل نگونسار و پوست درخت لبخ را شياف سازند بسيار بهره بينند . قلاب كرمگيرى در شكار كرمهاى ريز به صورت زير است : قطعهاى گوشت نمكسود را با نخى محكم ببند ، سر نخ را در دست نگهدار و گوشت را به داخل مقعد بيمار فرو كن ! كرمها براى خوردن گوشت نمكين هجوم مىآورند و بدان مىچسبند ، بعد از مدتى يكهو نخ را بكش ، كرمها را با خود مىآورد . اگر ديدى كه ممكن است هنوز كرمها مانده باشند و اينباره همه در دام نيفتاده باشند ، اين شما و اين بيمار و اين دام و اين دانه ! تا اطمينان حاصل مىكنى كه كرمها را همه در دام انداختهاى عمل را تكرار كن ! فصل دهم حقنه در علاج كرم شكم وقتى تشخيص مىدهى كه بيمار مبتلا به كرم شكم به حقنه كردن نياز دارد ، داروهايى را كه در علاج كرم شكم ذكر شدهاند مورد استفاده قرار ده ؛ آنها را آبپز كن و وسيلهء حقنه شوند . هربار همراه مايهء حقنه چيزى از داروهاى مسهل مناسب حال و مزاج و اندازهء نيروى جسمى بيمار و مناسب وقت و هنگام معالجه به كار بر . داروهاى مسهل كه با مادهء حقنه مخلوط مىكنى از قبيل : پيه ، الوا ، تربد و سيماهنگ باشند . و اگر قطران در داروى مايهء حقنه مخلوط باشد بسيار خوب و بهرهرسان است . درحالىكه مىخواهى بيمار را وسيلهء حقنه معالجه كنى ، بايد كاملا مقعد بيمار را رعايت كنى ؛ مبادا وسيلهء شيافهاى نزيفآور نزيف رخ دهد . بايد به فكر معدهء بيمار هم باشى ، نكند داروهاى تناولى - يا گذاشتنى - كه همراه حقنه استعمال مىكنى - معده را ناتوان كنند ، كه اين نوع از علاج و انواع داروهاى لازم را همگى ياد گرفتهاى . ممكن است اگر مايهء حقنه آب شور يا آب شورشده وسيلهء بورهء قرمز و امثال آن باشد و بويژه